تورجان

موضع گیری اخیر آقایان محمد یزدی و محمد تقی مصباح یزدی علیه هاشمی رفسنجانی، میرحسین و دیگر چهره های معترض به روند کنونی نشان می دهد که جدال دیرینه دو طیف روحانیت وارد مرحله جدی تری شده است. آیت الله مصباح یزدی چهار سال پیش نیز در جریان انتخابات ریاست جمهوری دوره نهم، هاشمی را متهم به تلاش برای شورایی کردن رهبر کرد. اما در جریان انتخابات اخیر، آیت الله مصباح چندان وارد بحث های انتخاباتی نشد و سکوت معناداری داشت. اما آقای محمد یزدی بر خلاف رویه چند سال اخیرش، همه جانبه وارد جدال نفس گیر انتخاباتی شده و از دی ماه گذشته، با اعلام عدم جواز عبور از احمدی نژاد به یکی از حامیان قدرتمند رییس دولت نهم بدل شد. آقای یزدی پس از آنکه در تابستان 1378 دوران ده ساله ریاستش بر قوه قضائیه پایان یافت و حاصل تلاش ده ساله اش از سوی آیت الله محمود هاشمی شاهرودی به «یک ویرانه» متصف شد، کمتر در رسانه ها ظاهر می شد و به حضور بی سر و صدا در شورای نگهبان اکتفا کرد. حتی از چند سال قبل نیز پست امامت جمعه موقت تهران را رها کرده و خطبه های جنجالی اش را خاتمه داده بود.

آیت الله محمد یزدی پس از درس خارج فقه خود به سؤالات پسرش حجة الاسلام مجید یزدی پاسخ می دهد - عکس از علی اشرف فتحی، 27 مهر 87

==========================

آقایان یزدی و مصباح یزدی در کنار آیت الله نوری همدانی، سه روحانی عالی رتبه ای هستند که در میان بزرگان قم به حمایت همه جانبه از دولت نهم و انتخابات اخیر برخاسته اند. آقای یزدی از دو سال پیش و پس از درگذشت آیت الله علی مشکینی به ریاست جامعه مدرسین و شورای عالی حوزه علمیه قم انتخاب شده و نایب رییس خبرگان نیز می باشد. اما آیت الله مصباح در قیاس با آقای یزدی از وزنه علمی و جایگاه و محبوبیت حوزوی بسیار بالاتری برخوردار است. آقای مصباح علاوه بر آنکه در طول چندین دهه فعالیت مستمر علمی، صدها شاگرد برجسته تربیت کرده و مصطفی ملکیان، غلامرضا فیاضی، محسن غرویان، قاسم روانبخش و مرتضی آقاتهرانی  از شاگردان قدیمی وی بوده اند، از محبوبیت زیادی بین روحانیون و طلاب جوان حوزه برخوردار است. بدین ترتیب این دو روحانی از دو جهت حوزوی و حکومتی، جبهه قدرتمندی در حمایت از احمدی نژاد تشکیل داده اند.

از راست: مجتبی ذوالنوری، قاسم روانبخش، کعبی و آیت الله مصباح یزدی - عکس از سید مرتضی ابطحی ، اسفند 87

===================

بحث قدیمی نقش مردم در مشروعیت یا مقبولیت حکومت، اکنون با خطبه های هاشمی وارد مرحله جدیدی شده است. تئوریسین اصلی نظریه «مشروعیت مردمی حکومت» آیت الله منتظری است که بیش از دو دهه پیش، در کتاب مشهور «دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة الاسلامیة» نظریه مشهور الهی بودن مشروعیت حکومت را به چالش کشید. منتظری اگرچه نخستین تئوریسین فقهی دولت اسلامی بود، اما امروز آقای مصباح یزدی است که دولت اسلامی را از نظر تئوریک، پشتیبانی می کند. مصباح یزدی بارها بدون نام بردن از آقای منتظری، عملکرد سیاسی وی را زیر سؤال برده است. اکنون آقای یزدی که عالی ترین مقام مدیریتی حوزه است، جدی تر از همیشه در کنار آقای مصباح قرار گرفته و در سخنان کم سابقه ای به نقد صریح خطبه های  هاشمی  پرداخته است.

باید دید که آیا هاشمی و خاتمی با بهره گیری از روابط نزدیک خود با مراجع تقلید، می توانند برنده این بازی بزرگ شوند؟ سفر روز جمعه خاتمی به قم و نیز سفر روز شنبه هاشمی به مشهد برای مذاکره با مراجع تقلید، نشان دهنده تعیین کننده بودن نقش مراجع در فضای سیاسی کشور است. هاشمی دو سال پیش تصریح کرده بود که هر دولتی که در تاریخ ایران با مرجعیت و روحانیت ستیز کرده، سرنگون شده است. او در خطبه های 26 تیر نیز با اشاره به نخست وزیری همزمان بازرگان و بختیار در بهمن 57 تلویحاً از احتمال سقوط دولت سخن گفت.

با گذشت بیش از پنج هفته از آغاز تنش های بی سابقه در ایران، ظاهراً همانگونه که کروبی در بیانیه 23 خردادش گفت، این تازه اول داستان است! دقایق پایانی مناظره کروبی و میرحسین را به یاد آوریم که کروبی با لحن خاصی از میرحسین قول گرفت که تا آخر کار بایستد و میرحسین هم قول داد همانگونه که در زمان امام مقاومت کرد این بار هم خواهد ایستاد.

شاید به سود همه باشد که این بازی ادامه یابد و یک برنده قطعی داشته باشد. سال هاست که از جدال های فرسایشی خسته شده ایم و اکنون زمان تعیین تکلیف است! هر چند به باور من، حذف یکی از طرفین قضیه به زیان کشور است و اکنون بیش از هر زمانی به همه افکار و سلایق نیاز داریم. اما شاید بهترین فرصت است که تکلیف برخی اختلافات یکسره شود. شفاف سازی به سود همه است.