تورجان

شاید یکی از مهم ترین جلوه های عملکرد دوگانه مسؤولین ما، برخوردشان با چهره هایی نظیر دکتر محمد مصدق و وزیر خارجه اش دکتر سید حسین فاطمی باشد. در حالی که پس از پیروزی انقلاب با نامگذاری خیابان ولیعصر کنونی به نام دکتر مصدق مخالفت شد، اما نام دکتر فاطمی سالهاست که بر یکی از مهم ترین نقاط مرکزی تهران نهاده شده است. این در حالی است که فاطمی از مخلص ترین و نزدیک ترین دوستان مصدق شمرده می شد و جبهه ملی ایران همواره به عضویت این دو شخصیت برجسته تاریخی در این گروه نه چندان تأثیرگذار مفتخر بوده است. امسال نیز شاهد اوج تمجید بالاترین مقام اجرایی کشورمان از دکتر فاطمی و نیز تحقیر شخصیت مصدق از سوی وی بودیم! در حالی که احمدی نژاد در جشن ملی انرژی هسته ای (فروردین امسال) همسر دکتر فاطمی را به حضور پذیرفت و به گرامیداشت مرحوم فاطمی پرداخت، یک ماه بعد ضمن دفاع قاطع از این اقدامش به تمجید مجدد از فاطمی پرداخته و مصدق را به گونه سخیفی تحقیر کرد. کار به جایی رسید که هم دوستان فاطمی از کار همسر خارج نشین وی گلایه کردند و هم دوستان احمدی نژاد به تخطئه اقدام وی پرداختند.

جالب تر از همه این بود که احمدی نژاد در دیدارش با دانشجویان عدالتخواه، ترور ناکام فاطمی از سوی فدائیان اسلام را زیر سؤال برد و گفت: «  دکتر فاطمي يک انسان خوب بود. ما که نمي توانيم قضاوت کنيم چون فلاني دستور داده او را بکشند، پس حتماً بد بوده است. در دوران نهضت ملي شدن نفت تنها کسي که از پيگيران ماجرا اعدام شد، فاطمي بود... تا روز آخر شکنجه کردند و پايش را سوزاندند. در بيمارستان با برانکارد او را مي بردند و مي گفتند دو خط تقاضاي عفو ملوکانه بنويس. گفت نمي نويسم و اعدام را بر ذلت ترجيح مي دهم. حالا اگر يک نفر با او اختلاف داشته، بنده بايد روي تحليل او قضاوت کنم يا واقعيات تاريخي؟ آيا جمهوري اسلامي 30سال اسم يک آدم خراب را روي يک خيابان گذاشته و بر نمي دارد؟ خانم ايشان با من ملاقات کرد. بعد از 50 سال از انگليس آمده و از انقلاب دفاع مي کند. بعد دوستان کوتاه انديش مي گويند چون فلاني مخالف بوده است، چرا ديدار کردي؟ فلاني عزيز است، چندين سخنراني هم من براي او کرده ام اما دليل نمي شود تمام تصميمات او درست بوده باشد.» احمدی نژاد در همین سخنرانی اش درباره مصدق گفت:« در دوران نهضت ملي شدن نفت تنها کسي که از پيگيران ماجرا اعدام شد، فاطمي بود. حتي رئيس دولت رفت و کيفش را کرد اما کسي که آتشين سخنراني مي کرد و در مجامع جهاني از حقوق ملت دفاع مي کرد، اعدام شد.»

هنوز برای خیلی ها مشخص نیست که دلیل رفتارهای دوگانه با افراد کاملاً مشابهی چون مصدق و فاطمی چیست؟! آیا اعدام شدن فاطمی می تواند دلیل قانع کننده ای برای متفاوت بودنش با پیشوایش دکتر مصدق باشد؟! مگر مصدق سه سال زندانی نشد؟! مگر مورد تحقیر و توهین مکرر قرار نگرفت؟ مگر فاطمی در برخورد با روحانیون و علمای مخالف مصدق و جبهه ملی از مصدق گستاخ تر و تندتر نبود؟ مگر نمی دانیم که او را فقط به این دلیل اعدام کردند که نمی توانستند مصدق را اعدام کنند؟ تنها فرق فاطمی و مصدق این بود که فاطمی جوان و پرشور، با گستاخی و جسارت تمام به دربار و روحانیون مخالفش حمله می کرد و آنها را به لجن می کشید! در حالی که مصدق پیر و باتجربه حاضر به چنین تندروی هایی نشد. مگر مصدق در دادگاهش حاضر به مصالحه شد که بین او و فاطمی خط کشی می کنیم؟! اینکه دربار تصمیم گرفت بین این دو به دلیل مصالحش دو گونه رفتار کند، نمی تواند دلیلی بر رفتار دوگانه ما هم باشد. مصدق اعدام نشد چون اعدامش با منافع شاه و حکومت منافات داشت. شاه حاضر به پذیرش پیامدهای ناگوار اعدام چهره منتفذی چون مصدق نبود. اما اعدام نزدیک ترین و فدایی ترین یار مصدق یعنی شهید فاطمی عواقب چندان زیانباری برای رژیم نداشت. البته مصدق هم آنگونه که احمدی نژاد گفت، کیفش را نکرد! بلکه در یک دادگاه نظامی محاکمه شد و بارها و بارها مورد آزار و توهین قرار گرفت. سه سال زندانی شد و تا پایان عمر در احمدآباد محصور و در تبعید بود. پیرمردی که وجودش در فعالیت های اجتماعی و سیاسی ملی خلاصه می شد، بیش از یک دهه محبوس و محصور بود و در نهایت غربت و محدودیت مرد و از معالجه وی هم جلوگیری شد. بردن نام مصدق تا سال 57 ممنوع بود و شاه تا پایان عمرش کینه او را به دل داشت. کسی منکر اشتباهات تاریخی مصدق نیست، اما تفکیک میان او و فاطمی، حاصل یک ضعف جدی تئوریک و اصولی است. فاطمی قربانی آرمان های مصدق شد و هیچ یک از یاران مصدق و پژوهشگران ما یقیناً معنی رفتار دوگانه با این دو شخصیت را نمی فهمند! باید از این جهت حق را به کسانی چون عبدخدایی، روح الله حسینیان و روانبخش داد که چرا در زمانه ای که مصدق همچنان منفور است، یک مرید وی تقدیس می شود؟!

فاطمی 54 سال پیش در چنین روزی به طرز غیر انسانی و مظلومانه ای به پای جوخه اعدام برده شد. تا لحظات پایانی عمرش «زنده باد مصدق» می گفت و یکی از عاشقان مصدق (مرحوم آیت الله حاج آقا رضا زنجانی) که همچون فاطمی از زندانیان سیاسی رژیم بود، تشریفات مذهبی پیش از اعدام را برایش انجام داد. حاج آقا رضا زنجانی 12 سال بعد هم بر پیکر نحیف مصدق نماز گذارد.

همین نوشته در میزان نیوز

جدیدترین سخنان عامل ترور دکتر فاطمی